Al-A’laa: Aliye juu kuliko kila kitu; Ambaye hakuna aliye juu Yake, wala Hana mfano katika Sifa Zake za juu.
Jina hili tukufu limetajwa katika Qur-aan mara mbili (2). Allaah (سبحانه وتعالى) Amelitaja katika mwanzo wa Suwrah Al-A’laa:
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ﴿١﴾ الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ﴿٢﴾ وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ ﴿٣﴾
Sabbih Jina la Rabb wako Mwenye ‘Uluwa Aliyetukuka kabisa kuliko vyote. Ambaye Ameumba (kila kitu) kisha Akasawazisha. Na Ambaye Amekadiria na Akaongoza. [Al-A’laa (87:1-3)]
Na Anasema pia kuhusu mtoaji swadaqah mwenye ikhlaasw:
وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى ﴿١٧﴾ الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّىٰ ﴿١٨﴾ وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُ مِن نِّعْمَةٍ تُجْزَىٰ ﴿١٩﴾ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَىٰ ﴿٢٠﴾ وَلَسَوْفَ يَرْضَىٰ ﴿٢١﴾
Na ataepushwa nao mwenye taqwa imara zaidi. Ambaye anatoa mali yake kujitakasa. Na hali hakuna mmoja yeyote aliyemfanyia fadhila yoyote hata amlipe. Isipokuwa kutaka Wajihi wa Rabb wake Mwenye ‘Uluwa Aliyetukuka kabisa kuliko vyote. Na bila shaka atakuja kuridhika. [Al-Layl (92:17-21)]
Maana Ya Al-A’laa:
1-Al-A’laa ni Aliye juu kuliko kila kitu kwa Dhati Yake, kwa Sifa Zake na kwa kushinda Kwake; na Yeye Yuko juu ya ‘Arsh Yake, na Ujuzi Wake Umeenea kila mahali na kila kitu.
2-Ana Sifa za juu kabisa, hakuna anayelingana Naye katika chochote. Anasema Allaah (سبحانه وتعالى):
لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّـهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ﴿٦٠﴾
Wale wasioamini Aakhirah wana mfano mbaya (wa upungufu), lakini Allaah Ana Sifa Kamilifu Tukufu Kabisa. Naye Ni Mwenye Enzi ya Nguvu Asiyeshindika, Mwenye Hikmah wa yote. [An-Nahl (16:60)]
3-Na Ndiye Aliyeumba kila kitu, Akakisawazisha, Akakikadiria, na Akakiongoza (rejea Al-A’laa (87:2-3) juu).
Taathira Ya Imaan, Faida, Mafunzo Tuyapatayo Na Jinsi Ya Kufanyia Kazi Jina Hili La Allaah, Al-A’laa:
1-Mtakase Al-A’laa Na Kila Lisilomstahiki:
Kumbuka, ee Mja wa Al-A’laa, kwamba amri ya kwanza katika Suwrah hii ni kulitakasa Jina la Rabb wako Aliye juu kabisa (rejea Al-A’laa (87:1) juu); basi mtakase kwa ulimi wako na moyo wako.
2-Mtukuze Al-A’laa Katika Kila Sijda:
Tambua kwamba Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) alikuwa akimtaja Al-A’laa kwa Jina hili katika Sujuud yake; na hali ya kusujudu ni hali ya kushuka chini kabisa, hivyo mja humtaja Rabb wake Aliye juu kabisa:
عَنْ حُذَيْفَةَ (رضي الله عنه) قَالَ: صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ (صلى الله عليه وسلم) ... فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ: ((سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ)) وَفِي سُجُودِهِ: ((سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى))
Amesimulia Hudhayfah (رضي الله عنه): Niliswali pamoja na Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) … akawa anasema katika Rukuu yake:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ
Utakasifu ni wa Rabb wangu Mtukufu. Na katika Sujuud yake:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى
Utakasifu ni wa Rabb wangu Aliye juu kabisa. [Muslim]
3-Isome Suwrah Al-A’laa Siku Za Ijumaa Na ‘Iyd:
Kumbuka, ee Mja wa Al-A’laa, kwamba Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) alikuwa akiisoma Suwrah hii katika Swalaah za mikusanyiko mikubwa:
عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ (رضي الله عنهما) قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلى الله عليه وسلم) يَقْرَأُ فِي الْعِيدَيْنِ وَفِي الْجُمُعَةِ بِـ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى﴾ وَ﴿هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ﴾
Amesimulia An-Nu’maan bin Bashiyr (رضي الله عنهما): Rasuli wa Allaah (صلى الله عليه وآله وسلم) alikuwa akisoma katika (Swalaah za) ‘Iyd mbili na Ijumaa: ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى﴾ na ﴿هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ﴾. [Muslim]
4-Fanya Amali Zako Kwa Ajili Ya Wajihi Wa Al-A’laa Pekee:
Tambua kwamba Al-A’laa Amemsifu mtoaji ambaye hakutoa ili alipwe na mtu, bali alitoa kwa kutaka Wajihi wa Rabb wake Aliye juu kabisa, na Akamwahidi kuridhika (rejea Al-Layl (92:17-21) juu).
5-Usimfananishe Al-A’laa Na Viumbe Vyake:
Kumbuka, ee Mja wa Al-A’laa, kwamba Mfano ulio juu kabisa ni wa Allaah (rejea An-Nahl (16:60) juu); basi usimfananishe na chochote katika viumbe, wala usimpigie mifano ya viumbe.
6-Tahadhari Na Kujidai ‘Uluwa, Kama Alivyodai Fir’awn:
Tahadhari na kiburi cha kujiinua juu ya watu; kwani Fir’awn alipodai kuwa ni “rabb wenu aliye juu kabisa”, Al-A’laa Alimwadhibu duniani na Aakhirah. Anasema Allaah (سبحانه وتعالى):
فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَىٰ ﴿٢٤﴾ فَأَخَذَهُ اللَّـهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَالْأُولَىٰ ﴿٢٥﴾
Akasema: Mimi ni mola wenu mkuu. Basi Allaah Alimchukua kwa adhabu ya tahadharisho na fundisho ya Aakhirah (ya moto) na ya mwanzo ya (duniani ya kugharikishwa). [An-Naazi’aat (79:24-25)]
7-Tambua Kwamba Waumini Ndio Walio Juu Kwa Imaan Yao:
Kumbuka kwamba ‘Uluwa wa Muumini unatokana na imaan yake kwa Al-A’laa, si kwa mali wala cheo; basi usidhoofike wala usihuzunike. Anasema Allaah (سبحانه وتعالى):
وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٣٩﴾
Na wala msilegee na wala msihuzunike ilhali nyinyi mko juu mkiwa ni Waumini. [Aal-‘Imraan (3:139)]
8-Ukiwa Imaam, Wafanyie Wepesi Wanaoswali Nyuma Yako:
Tambua, ee Mja wa Al-A’laa, kwamba Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) alimwelekeza Mu’aadh (رضي الله عنه) aliyerefusha Swalaah kupita kiasi asome Suwrah hii na mfano wake:
عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ (رضي الله عنهما) ... فَقَالَ النَّبِيُّ (صلى الله عليه وسلم): ((يَا مُعَاذُ، أَفَتَّانٌ أَنْتَ؟ فَلَوْلاَ صَلَّيْتَ بِـ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ﴾، ﴿وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا﴾، ﴿وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى﴾، فَإِنَّهُ يُصَلِّي وَرَاءَكَ الْكَبِيرُ وَالضَّعِيفُ وَذُو الْحَاجَةِ))
Amesimulia Jaabir bin ‘Abdillaah (رضي الله عنهما): … Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) akasema: “Yaa Mu’aadh! Je, wewe ni mwenye kuwafitini watu? Kwa nini usiswali (kwa kusoma) ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ﴾, ﴿وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا﴾ na ﴿وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ﴾? Kwani nyuma yako wanaswali wazee, wanyonge na wenye haja.” [Al-Bukhaariy] [Muslim]
9-Tafakari Uumbaji, Usawazishaji Na Uongozi Wa Al-A’laa:
Tafakari jinsi Alivyokiumba kila kitu Akakisawazisha, Akakipa kipimo chake, kisha Akakiongoza kwenye maslahi yake (rejea Al-A’laa (87:2-3) juu).
10-Mtakase Al-A’laa Katika Swalaah Ya Witri:
Kumbuka, ee Mja wa Al-A’laa, kwamba Nabiy (صلى الله عليه وآله وسلم) alikuwa akiifungua Witri kwa Suwrah hii, kisha akimtakasa Allaah baada ya salaam:
عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى (رضي الله عنه) قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلى الله عليه وسلم) يُوتِرُ بِـ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى﴾ وَ﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ﴾ وَ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾، وَكَانَ يَقُولُ إِذَا سَلَّمَ: ((سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ)) ثَلاَثًا، وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالثَّالِثَةِ
Amesimulia ‘Abdur-Rahmaan bin Abzaa (رضي الله عنه): Rasuli wa Allaah (صلى الله عليه وآله وسلم) alikuwa akiswali Witri kwa (kusoma) ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى﴾, na ﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ﴾ na ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾; na alikuwa anapotoa salaam husema:
سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ
Utakasifu ni wa Mfalme, Mtakatifu; mara tatu, na huinua sauti yake katika ya tatu. [An-Nasaaiy (1731), na Imaam Al-Albaaniy ameisahihisha katika Swahiyh An-Nasaaiy]
Na Allaah Mjuzi zaidi