Kisa Kinachonasibishwa Na Swahaba Tha'alabah Bin Haatwib Kuhusu Kukataa Kutoa Zakaah

Wengi miongoni mwa makhatibu wa Misikitini na wahadhiri wanainasibisha na Swahaba Tha’alabah bin Haatwib (Radhiya Allaahu ‘anu) Aayah ya 75 ya Surat At-Tawbah.

 

Katika Aayah hiyo Allaah Anasema:

"Na miongoni mwao hao (wanafiki) wako waliomuahidi Allaah kuwa; "Akitupa katika fadhila Zake tutatoa sadaka na tutakuwa miongoni mwa wanaotenda mema. Lakini Alipowapa hizo fadhila Zake walizifanyia ubakhili na wakakengeuka. Nao (mpaka hivi sasa) wanakengeuka. Kwa hivyo (Allaah) Akawalipa unafiki (kuutia) nyoyoni mwao mpaka siku ya kukutana naye kwa sababu ya kuhalifu kwao waliomuahidi Allaah na kwa sababu ya kusema kwao uongo."

At-Tawbah: 75-77

 

Kimetungwa kisa kirefu kinachosema kuwa Tha’alabah (Radhiya Allaahu ‘anhu) ndiye aliyekusudiwa katika aya hii kuwa alikataa kutoa Zakaah kumpa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam).

 

Kisa kinasema kuwa Tha’alabah alikuwa masikini sana na kwamba alikuwa mwingi wa kwenda Msikitini mpaka akapewa jina la kubandika akaitwa 'Njiwa wa Msikiti'.

Kisa kinaendela kusema kuwa; Siku moja Tha’alabah alimwambia Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam):

"Niombee dua ili Allaah aniruzuku wanyama wengi sana." na Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akamuombea dua na idadi ya kondoo wake ikaongezeka ikambidi atafute nyumba nje ya mji wa Madiynah. Akawa haswali isipokuwa baadhi tu ya Swalah za fardhi.

 

Idadi ya kondoo ikazidi kuongezeka na safari hii ikabidi asogee nje zaidi ya mji wa Madiynah, na akawa hana tena wakati wa kuswali isipokuwa siku ya Ijumaa tu.

 

Idadi ya kondoo ikaongezeka tena akaacha kuswali hata hiyo Ijumaa, na Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alipompeleka mjumbe wake kwa ajili ya kukusanya pesa za Zakaah, Tha’alabah akakataa, akasema: "Hakuna Zakaah yenu katika mali yangu, mali hii ni yangu mwenyewe nimeirithi kwa babu zangu."

 

Kisa kinaendelea kusema kuwa Tha’alabah alihisi vibaya akachukua mali ya Zakaah na kuipeleka kwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) aliyeikataa mali hiyo. Na alipofariki dunia Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam), Tha’alabah alichukua mali ya Zakaah akamuendea Abu Bakr (Radhiya Allaahu ‘anhu), akamuambia:  "Chukua", lakini Abu Bakr (Radhiya Allaahu ‘anhu) akaikataa akamwambia: "Siwezi kukubali alichokikataa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam)."

 

Akaipeleka kwa ‘Umar (Radhiya Allaahu ‘anhu) naye pia akasema: "WaLlaahi siwezi kukubali alichokikataa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam)."

 

Kisa hiki si cha kweli na isnadi yake ni ya kupangwa, juu ya kuwa kimesimuliwa na Ma’ulamaa wakubwa kama vile Ibn Kathiyr na Ibn Jariyr na Ibn Athiyr, na hii ni kwa sababu zifuatazo:

 

1.     Allaah Hakatai toba ya mja Wake.

Allaah Anasema

"Wakitubu wakasimamisha Swalah na wakatoa Zakaah basi iacheni njia yao (waacheni)." At-Tawbah: 5.

 

Na Akasema:

"Sema: "Enyi waja wangu mliojidhulumu nafsi zenu! Msikate tamaa na rehema ya Allaah. Bila shaka Allaah Husamehe dhambi zote. Hakika yeye ni Mwingi wa kusaheme dhambi (na) Mwingi wa kurehemu." Az-Zumar: 53.

 

Aayah zilizotangulia zinatujulisha kuwa hata mshirikina akitubu basi Allaah Ataikubali toba yake, itakuwaje basi Aikatae toba ya Muislamu aliyeacha kutoa Zakaah?

 

 

2.     Anasema Imaam Al-Qurtwuby katika Jaami’ al-Ahkaam:

“Tha’alabah alipigana vita vya Badr, na Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alishuhudia kuwa ni Muislamu wa kweli, kwa hivyo kisa hiki anachonasibishwa nacho si cha kweli.

 

 

3.     Anasema Al-Haafidh Al-‘Iraaqiy katika tahakiki ya Hadiyth za kitabu cha Al-Ihyaa ‘Uluum ad-Diyn cha Ghazaliy:

 

“Hadiyth hii imetolewa na Atw-Twabaraaniy na isnadi yake ni dhaifu”

 

 

4.     Anasema Ibn Hajar katika Al-Iswaabah Fiy Tamyiiz asw-Swahaabah:

 

“Kisa hiki sidhani kama ni sahihi kwa sababu Tha’alabah huyu amepigana vita vya Badr, na Hadiyth sahihi ya Mtume wa Allaah inasema kuwa; Waliopigana vita vya Badr hawaingii motoni, na kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) aliwaambia; “Fanyeni mtakacho, mumekwisha ghufuriwa madhambi yenu.

Aliyefikia daraja hii itakuwaje awe mnafiki kama inavyoeleza Aayah?”

 

 

5.     Na katika Fatwa za Kamati ya kudumu ya Utafiti wa Kielimu na Utoaji Fatwa chini ya Wanachuoni ‘Abdul-‘Aziyz bin ‘Abdillaah Aal Ash-Shaykh, Shaykh ‘Abdullaah bin Ghudayaan, Shaykh Swaalih Al-Fawzaan na Shaykh Bakr Abu Zayd, imeelezwa:

 

“Kilichopokelewa kuhusu sababu ya kushuka kwa Aayah:

“Na miongoni mwao hao (wanafiki) wako waliomuahidi Allaah kuwa; "Akitupa katika fadhila Zake...” At-Tawbah: 75,

kuwa ni Tha’albah bin Haatwib – sanadi yake si sahihi-, na Tha’alabah bin Haatwib ni Answaariy aliyeshiriki vita vya Badr, akafariki Shahidi katika vita vya Uhud, kama walivyothibitisha Wanachuoni kadhaa miongoni mwao ni Al-Haafidh Ibn Hajar (Allaah Amrehemu).

‘Fataawa al-Lajnah ad-Daaimah Lil-Buhuuth al-‘Ilmiyah wal Iftaa’ (49/26).

 

 

6.     Amesema Shaykh Ibn ‘Uthaymiyn (Allaah Amrehemu), kauli Yake Allaah:

“Na miongoni mwao hao (wanafiki) wako waliomuahidi Allaah...” na Aayah zenye kuendelea kuwa zimeshuka kwa ajili ya wanafiki. Na kuwa habari zilizo maarufu kuwa Aayah hizo zimeshuka kumhusu Tha’alabah bin Haatwib katika kisa kirefu ambacho wamekitaja wafasiri wengi na wakawa wahadhiri na watoaji mawaidha wanakieleza sana –ni kisa dhaifu hakina usahihi- , na kinapingana na lile linalojulikana kuwa ni jambo la lazima katika dini kulifahamu, kwamba Allaah Anapokea Tawbah ya mwenye kutubia kwa dhambi yoyote ile atakayoifanya.”

Sharh ‘Uswuul fiy Tafsiyr’ Ibn ‘Uthaymiyn.

 

 

 

Share